بابا آدم

گل بابا آدم و یا  Alocasia spp یکی از زیباترین گیاهان آپارتمانی است که در خانواده Araceae  ها جای دارد. بابا آدم در زمره گیاهان آپارتمانی لوکس و لاکچری قرار دارد. این گیاه همچنین با نام گوش فیل، فیل گوش و آلو کازیا نیز شناخته می‌شود و مناسب افرادی ست که به داشتن گیاهان غول پیکر و بزرگ علاقه بسیاری دارند.

گیاه بابا آدم گیاهی باتلاقی ست که در مناطق استوایی بیشترین رشد و نمو را تجربه می‌کند و زیست بوم آن جنوب و جنوب شرق قاره آسیا می‌باشد. پس با این مقاله از ایران گرولایت باشید تا به معرفی و  روش نگهداری گل بابا آدم و خواص مختلف آن بپردازیم.

معرفی گل باباآدم

گل بابا آدم گیاهی استوایی ست با برگ‌های خشن، بزرگ و افتاده. این گیاه با کاشت پیاز و غده های ریشه دار در خاک رشد می‌کند. برگ‌های غول پیکر بابا آدم ظاهری جذاب و زیبا دارند. دمبرگ ها و ساقه های این گیاه تا 60 الی 90 سانتی متر رشد می‌کنند. همچنین معمولاً ارتفاع گل بابا آدم غول پیکر به 90 تا 150 سانتی متر در داخل خانه می‌رسد اما در خارج از خانه در شرایط محیطی مناسب تا 5 متر نیز رشد می‌کند.

برگ‌های بابا آدم بزرگ و عریض بوده و تیرکمانی شکل هستند. هر قدر گیاه از نور بیشتری برخوردار شود، برگ‌های آن پهن تر و مقاوم تر خواهد بود. بر روی برگ‌های بابا آدم، لکه هایی به رنگ سفید و قرمز دیده می‌شود. 15 گونه مختلف از بابا آدم وجود دارد که عموماً چندساله هستند.

ا اینحال رنگ برگ‌های آن ها تفاوت بسیاری با یکدیگر دارد. برگ برخی گیاهان، از بنفش به سیاه متمایل شده و برخی دیگر از هارمونی سبز و سفید بهره مند شده‌اند. معمولاً برگ ها از بخشی که به دمبرگ متصل می‌شوند، کمرنگ هستند و به مرور با رسیدن به نوک برگ، پررنگ تر می‌شوند. همچنین در برخی گونه ها، برگ ها دارای رگ برگ ها و لبه های سفید، کرم و یا قرمز هستند.

ساقه های بابا آدم شباهت بسیاری به پوست مار دارند. سطح ساقه ها را پرزهایی خشن به شکل خزه پوشانده است. در مناطق شمالی آمریکا، گل بابا آدم به عنوان گیاه یک ساله پرورش داده می‌شود. در فصول سرد سال، غده این گیاه از خاک خارج شده و در هوای گرم نگهداری می‌شود. با شروع فصل بهار، مجدداً غده های بابا آدم کاشته می‌شوند. به همین خاطر است که اغلب افراد از این گیاه در محیط خارجی منزل استفاده می‌کنند.

از نظر گلدهی گل بابا آدم، این گیاه به ندرت گل می‌دهد و برای گل دهی باید شرایط بسیار ایده‌آلی برایش فراهم شود. پس اگر گیاه شما شروع به گل دادن کرد نشانه این است که گیاه کاملا سالم است. رنگ گل گیاه بابا آدم به رنگ سفید مایل به کرم می‌باشد و در نیمه دوم فصل بهار ظاهر می‌شود.



روش نگهداری گل بابا آدم

همانطور که پیش از این نیز گفته شد، خواستگاه گیاه بابا آدم مناطق استوایی است. این بدین معناست که بابا آدم محیط های گرم و مرطوب را برای رشد و نگهداری ترجیح می‌دهد. به همین خاطر است که در مناطق شمالی کشور که دارای آب و هوای گرم و مرطوب هستند، گیاه بابا آدم بیشترین رشد و نمو را تجربه می‌کند.

با این حساب لازم است در زمان نگهداری گل بابا آدم، حال و هوای خانه را به سمت مناطق استوایی ببرید. طوریکه نور کافی بابا آدم را تأمین کرده و به روش های مختلف، رطوبت مورد نیاز آن را فراهم کنید. برای نگهداری صحیح و اصولی از گل بابا آدم، شرایط زیر را تأمین کنید.

نور کافی و غیرمستقیم

داشتن برگ‌های پهن و عریض، بسیاری از افراد را در تأمین نور بابا آدم به اشتباه می‌اندازد. اگرچه گیاه بابا آدم از جمله گیاهان نور دوست است، اما به هیچ وجه به نور شدید و مستقیم احتیاج ندارد. قرارگیری گلدان بابا آدم در معرض نور مستقیم خورشید، موجب سوزش برگ ها و آسیب جدی به ظاهر آن می‌شود.

بهترین نور برای نگهداری گل بابا آدم در خانه، نور غیرمستقیم و فیلتر شده پشت پنجره است. برای تأمین نور کافی بابا آدم، آن را در فاصله یک متری از پنجره های جنوبی قرار دهید. مطمئن شوید که گیاه در طول روز چندین ساعت نور غیرمستقیم خورشید را دریافت می‌کند. به خاطر داشته باشید که عدم تأمین نور کافی با علائمی همچون کم رنگ شدن و افتادگی برگ ها نمایان می‌شود.

لامپ‌های رشد گیاه مانند LED فول اسپکتروم رشد گیاه نیز می‌توانند گزینه مناسبی جهت تأمین نور مناسب گیاه بابا آدم در خانه باشند. این لامپ‌ها با حذف طول موج‌های غیر ضروری و داشتن تایمر خاموش و روشن  می‌توانند با حداکثر راندمان ، نیاز نوری گیاه شما را برطرف نمایند. درنتیجه دیگر نیاز به نگرانی تابش مستقیم نور خورشید نخواهید بود.

آبیاری مناسب و منظم

در مقایسه با سایر گیاهان آپارتمانی و زینتی، بابا آدم به جهت بهره مندی از ساقه های گوشتی و برگ‌های پهن، به آبیاری بیشتری احتیاج دارد. برای اینکه برگ‌های گل بابا آدم غول پیکر به خوبی رشد کند، بهتر است در طول فصل تابستان هفته ای 2 الی 3 بار به آبیاری گیاه بپردازید.

به خاطر داشته باشید آبیاری زیاد در حجم های گسترده موجب خرابی گیاه، پوسیدگی ریشه، زرد شدن برگ ها و در نهایت از بین رفتن بابا آدم می‌شود. بنابراین آبیاری گل بابا آدم را تنها زمانی که خاک گلدان رو به خشکی رفت و رطوبت خود را از دست داد، انجام دهید. بهتر است در زمان آبیاری از بالا بودن خاصیت زهکشی خاک و گلدان مطمئن شوید. چرا که حبس آب در داخل ریشه ها آسیب جدی به آن ها می‌زند.

در بسیاری از مواقع، بابا آدم در فصول سرد سال دچار رکود می‌شود. بهتر است همزمان با متوقف شدن رشد گیاه، آبیاری را به هفته ای یکبار کاهش دهید. در فصل زمستان نیز به علت افت دمای محیطی، تنها زمانی که سطح روی خاک کاملاً خشک شد، اقدام به آبیاری کنید.



رطوبت و دمای مناسب گل بابا آدم

همانطور که گفته شد، گیاه بابا آدم علاقه بسیاری به محیط های مرطوب و استوایی دارد. بنابراین می‌توان نقش عامل رطوبت را در رشد بابا آدم پر رنگ تر از سایر عوامل رشد، تصور نمود. بهتر است در روزهایی که اقدام به آبیاری گیاه نمی‌کنید، از طریق تکنیک‌های افزایش رطوبت محیط گیاه مانند غبارپاشی و اسپری کردن آب بر روی گیاه رطوبت مورد نیاز او را تأمین کنید.

ساخت جزیره نیز کمک شایانی به تأمین رطوبت بابا آدم می‌کند. برای اینکار کافیست در زیر گلدان بابا ادم مقداری سنگریزه ریخته و آن را با آب پر کنید. سپس گلدان را بر روی سطح سنگریزه ها قرار دهید. دقت کنید که گلدان را مستقیماً بر روی سنگریزه ها قرار دهید تا با آب گلدان تماس مستقیم نداشته باشد.

به مرور آب موجود در زیر گلدان تبخیر شده و رطوبت مورد نیاز ریشه ها را تأمین می‌کند. وجود سنگریزه ها نیز مانع از تبخیر سریع آب گلدان می‌شود. فاکتور دما نیز به همین میزان در رشد و نموی بابا آدم تأثیر می‌گذارد. نگهداری از گلدان بابا آدم در دماهای پایین منجر به خشک شدن برگ‌های آن می‌شود.

دمای بالا نیز باعث پژمرده شدن گیاه بابا آدم خواهد شد. از این رو توصیه می‌شود در زمان نگهداری از گل بابا آدم در خانه، دمای محیط را در بازه 15 الی 25 درجه سانتی گراد حفظ کنید. نگهداری بابا آدم در مجاورت پنجره ها اقدامی کاملاً اشتباه است. چرا که در این حالت نفوذ گرما و سرما آسیب جدی به گیاه وارد می‌کند. از این رو توصیه می‌شود یک فاصله یک متری میان گلدان و پنجره ایجاد کنید تا دمای هوا پیش از برخورد به گلدان بابا آدم، تعدیل شود. همچنین از قرار دادن گل باباآدم درمجاورت وسایل سرمایشی و گرمایشی جدا خودداری نمایید.

خاک 

تأمین بستر مناسب رشد از دیگر فاکتورهای موثر در رشد و نموی بابا آدم است. بهترین خاک برای استفاده در گلدان گوش فیل، خاک سبک و مغذی است. بهره‌مندی خاک از مواد آلی زمینه را برای رشد بهتر گیاه فراهم می‌کند.

برای تأمین خاک مناسب بابا آدم مخلوطی از پرلیت و پیت ماس را تهیه کرده و سپس آن را به همراه گیاه در یک گلدان با زهکشی بالا بکارید. شما می‌توانید با استفاده از کود 20- 20 – 20 نیز مواد ضروری برای رشد و نموی گیاه را فراهم کنید. از بهار تا پاییز، ماهی دوبار اقدام به کوددهی خاک کنید تا رشد گل بابا آدم غول پیکر بهبود یابد.

گلدان گل بابا آدم

از دیگر عواملی که هنگام نگهداری گل بابا آدم باید به آن توجه کرد؛ تعویض گلدان به موقع و انتخاب سایز مناسب آن می‌باشد. گلدان بابا آدم باید هر 1 الی 2 سال تعویض شود. دلیل این امر رشد گیاه (علی الخصوص ریشه گیاه) می‌باشد و گیاه باید برای رشد حجم بگیرد که اگر فضای گلدان محدود باشد؛ رشد گیاه شما نیز کم و پس از مدتی متوقف می‌شود. همچنین هنگام تعویض گلدان گل بابا آدم توصیه می‌شود خاک آن را نیز تعویض نمایید.

تمیز کردن گل بابا آدم

برای رشد بیشتر گل بابا آدم به این نکته دقت داشته باشید که به دلیل داشتن برگ‌های بزرگ ، نیاز است برگ‌های آن به طور مکرر با دستمال مرطوب تمیز شود تا گرد و غبار بر روی برگ‌ها منافذ آن‌ها را نبندد.

نحوه تکثیر گل بابا آدم

گیاه غول پیکر بابا آدم، به قدری زیبا و جذاب است که عموم افراد را برای تکثیر وسوسه می‌کند. روش های مختلفی برای تکثیر گل بابا آدم وجود دارد. بابا آدم را می‌توان از طریق پاجوش، قلمه زدن و ریزوم تکثیر کرد. در ادامه به معرفی راحت ترین و کاربردی ترین روش ها می‌پردازیم:

تکثیر بابا آدم از طریق پاجوش

استفاده از پاجوش، ساده ترین روش برای تکثیر گیاه بابا آدم است. برای اینکار کافیست مدتی به گیاه فرصت دهید تا با شرایط محیطی جدید، وفق پیدا کند. سپس در هنگام تعویض گلدان به اطراف ریشه ها دقت کنید. در شرایط محیطی مطلوب و مساعد، اطراف ساقه گیاه مادر، چندین بابا آدم کوچک رشد می‌کنند.

پس از اطمینان از وجود پاجوش، آن ها را از طریق یک قیچی تیز از گیاه مادر جدا کنید و در بستر مناسب رشد بکارید. بهتر است جوانه های تازه بابا آدم را در نور ملایم قرار داده و خاک آن ها را مرطوب نگهدارید. با گذشت 2 الی 3 هفته پس از تکثیر، پاجوش ها اقدام به ریشه دهی کرده و به طور مستقل رشد می‌کنند.

تکثیر بابا آدم از طریق قلمه زنی

قلمه زنی نیز تکنیکی ساده برای تکثیر بابا ادم است. برای اینکار کافیست گیاه را به آرامی از گلدان خارج کرده و خاک اطراف ریشه را با ملایمت کنار بزنید. سپس توده اصلی را به کمک یک چاقو تیز به چند قسمت تقسیم کنید. مطمئن شوید که هر توده دارای چندین غده سیب زمینی شکل مختلف است.

در قدم بعد هر توده را پیش از قرار دادن در درون خاک، داخل آب قرار دهید و از ریشه دهی آن ها مطمئن شوید. در نهایت توده ها را به شکل مجزا در گلدان های مختلف بکارید. خاک بستر بابا آدم می‌بایست مغذی بوده و دارای زهکشی بالایی باشد. شما می‌توانید با اضافه کردن مقداری پرلیت، خاصیت زهکشی خاک را تقویت کنید.

تلاش کنید تا بابا آدم های جوان را در یک محیط پایدار و به دور از دستگاه های سرمایشی و یا گرمایشی قرار دهید. در ادامه نیز از قلمه های جوان مطابق آنچه در خصوص روش نگهداری بابا آدم بالغ ذکر شد، نگهداری کنید.

انواع گل بابا آدم

همانطور که گفته شد 15 گونه مختلف از بابا آدم وجود دارد که هر یک مشخصات ظاهری مخصوص به خود را دارند. گل بابا آدم بلک، گل بابا آدم تنه قرمز و تنه سبز از جمله محبوب ترین انواع بابا آدم ها هستند. با دیدن عکس گل بابا آدم تنه قرمز متوجه می‌شوید که بر روی تنه این گیاه رگه هایی از رنگ قرمز دیده می‌شود. در بابا آدم بلک این رگه ها به رنگ بنفش تا سیاه متمایل می‌شود.

گل بابا آدم تنه سبز نیز دارای ساقه‌هایی به رنگ سبز است که رنگ برگ‌ها از سفید یا سبز کم‌رنگ به سبز پررنگ گرایش پیدا می‌کند.

قیمت گل بابا آدم در گونه‌های مختلف آن متفاوت است. برای مثال قیمت گل بابا آدم تنه قرمز بیشتر از قیمت گل بابا آدم تنه سبز است. در یک نگاه کلی می‌توان گفت، بابا آدم گیاهی زیبا، محبوب و گران‌قیمت است که حضور آن در فضاهای مختلف، موجب اعتباربخشی به محیط می‌شود.

آیا گل بابا آدم سمی است؟

بله! با وجود اینکه ریشه بابا آدم دارای خواص درمانی مختلفی است، اما شیره این گیاه کاملاً سمی است. شیره بابا آدم در ساختار خود از کریستال‌های سمی اگزالات بهره برده است. به همین خاطر است که بلعیدن بابا آدم موجب التهاب شدید در دهان و دستگاه گوارشی می‌شود. برخی افراد نیز پس از بلعیدن برگ‌های این گیاه دچار تنگی نفس می‌شود.

به همین خاطر توصیه می‌شود در هنگام تکثیر بابا آدم و در زمان تمیزکردن برگ‌های آن از یک دستکش مناسب استفاده کنید تا تماس شیره گل بابا آدم با پوست دست موجب التهاب شدید پوستی نشود. همچنین گلدان بابا آدم را دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی قرار دهید تا خطر لمس و یا بلعیدن بابا آدم، سلامت آن‌ها را تهدید نکند.

بیماری‌های گل بابا آدم

در ادامه تعدادی از مهم‌ترین بیماری های این گیاه را با هم مرور خواهیم کرد:

زرد شدن برگ‌های گل بابا آدم

علت زرد شدن برگ بابا آدم معمولاً به‌خاطر آبیاری بیش از حد و یا زهکشی نامناسب خاک گیاه می‎‌باشد. در این صورت اقدام به تعویض خاک نمایید و آبیاری را کاهش بدهید.

سیاه و قهوه‌ای شدن برگ‌های گل بابا آدم

معمولا آبیاری نا‌منظم و به میزان کم، دلیل وقوع این اتفاق است. سعی کنید بر اساس آموزش آورده شده در قسمت آبیاری عمل نمایید. همچنین اگر رنگ قهوه‌ای و سیاه برگ‌ها شبیه سوختگی است؛ دلیل آن قرارگرفتن گیاه در معرض نور مستقیم آفتاب می‌باشد.

ریزش برگ‌های گل بابا آدم

عدم تأمین نور کافی و قرارگرفتن در محیطی با نور کم، از دلایل رایج ریزش برگ‌ها می‌باشد. البته باید توجه نمایید ریزش برگ‌ها گاهی به دلیل اتمام عمرشان طبیعی است. منتهی برای این امر ابتدا زرد می‌شوند و سپس می‌ریزند. اگر زرد شدن گیاه شما دلیل غیرطبیعی نداشته باشد این امر طبیعی است که برگ‌های آن بریزد.

برای رفع مشکل کمبود نور کافی گیاه را به محیطی پرنور انتقال دهید یا با خرید لامپ رشد گیاه نیاز آن را برطرف نمایید.

کوچک و نازک شدن برگ‌های گل بابا آدم

کمبود مواد مغذی و معدنی مورد نیاز گیاه دلیل نازک و کوچک‌شدن برگ‌های گل بابا آدم می‌باشد. با خرید کود مایع مناسب شما می‌توانید این مشکل را برطرف نمایید.

سخن پایانی

گل بابا آدم غول‌پیکر گیاهی است استوایی که به شرایط نگهداری خاصی احتیاج دارید. برای اینکه بتوانید از گل بابا آدم در خانه خود پذیرایی کنید، لازم است رطوبت و نور موردنیاز آن را تأمین کنید. همچنین از کودهای مغذی برای تغذیه مناسب خاک استفاده کنید. از آنجایی که گل بابا آدم دارای شیره سمی است، بهتر است این گیاه زیبا و باشکوه را دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی قرار دهید.