گیاه گردی (مارچوبه سرخسی)
Asparagus densiflorus
Fittonia albivenis · آکانتوسیان (Acanthaceae)
فیتونیا یا گیاه عصبی، گیاهی زیبا با برگهای رگهدار است که به رطوبت و مراقبت مداوم نیاز دارد و برای فضاهای مرطوب مانند آشپزخانه و حمام بسیار مناسب است.
آبیاری
خاک باید همیشه با رطوبت کم و ثابت نگه داشته شود، نه خشک و نه خیس، و آب باید همدمای اتاق باشد.
نور
به نور روشن و غیرمستقیم نیاز دارد و نور مستقیم باعث سوختن و تغییر رنگ برگها میشود.
خاک
خاکی غنی از مواد ارگانیک، ترکیبی از خاک گلدان، شن درشت، گیاهخاک و پوده، برای این گیاه مناسب است.
رطوبت
به رطوبت بالا نیاز دارد که با غبارپاشی روزانه، سینی سنگریزه یا دستگاه مرطوبکننده تأمین میشود.
دما
دمای بین ۱۸ تا ۲۱ درجه سانتیگراد ایدهآل است و این گیاه نسبت به سرما و باد سرد حساس است.
نوع گلدان
گلدانی با زهکشی مناسب و سنگهای درشت در کف برای تخلیه بهتر آب لازم است.
هرس
بهصورت دورهای هرس شود و گلهای کوچک آن جدا شوند تا منابع گیاه صرف رشد برگها شود.
بومسازگان
فیتونیا بومی پرو است و در جنگلهای بارانی گرمسیری و مرطوب، در سایه درختان رشد میکند.

اگر فیتونیای خود را دوست دارید پس باید آبیاری آن را هم دوست داشته باشید در غیر اینصورت گیاه شما پژمرده خواهد شد.
فیتونیا اصلا دوست ندارد که خاکش خشک باشد، از سوی دیگر از خاک خیس هم بدش میآید. بهترین حالت برای این گیاه، خاکی با رطوبت کم است و دمای آب باید معمولی باشد و با دمای اتاق یکسان باشد.
آبدهی زیاد باعث میشود تا جریان هوا در اطراف ریشههای گیاه قطع شود و باعث تغییر رنگ گیاه و پژمردگی آن میشود.
بهترین راه برای اینکه متوجه شویم گیاه به آب نیاز دارد یا خیر محاسبه وزن گلدان، قبل و بعد از آبدهی است.
همچنین میتوانید با فرو کردن انگشت در خاک میزان رطوبت خاک را متوجه شوید.
افزودن سنگریزه به سینی زیر گلدان باعث میشود تا سرعت تبخیر آب در زیر گلدان کمتر شود و رطوبت بیشتری برای گیاه فراهم شود.
زیستگاه طبیعی این گیاه یک منطقه گرمسیر و مرطوب است برای همین بهتر است روزی یک یا دوباره با آب معمولی گیاه را غبارپاشی کنید.
فیتونیا یک نور روشن و غیر مستقیم را ترجیح میدهد.
میتوانید گیاه را در کنار یک پنجره شمالی یا شرقی قرار دهید و یا آن را در محلی قرار دهید که نور با عبور از پرده به گیاه برسد.
در هر صورت هیچگیاه گیاه را در معرض نور مستقیم خورشید قرار ندهید.
گاهی این گیاه را به اسم گیاهی که نور کمی میخواهد میفروشند اما اگر میخواهید رشد و شادابی فیتونیا را ببینید باید آن را در معرض نور زیاد و غیر مستقیم قرار دهید. البته این گیاه در سایه میتواند زنده بماند اما دیگر خبری از شادابی تحسین برانگیزش نیست.
نور فیلتر شده، شبیه همان نوری است که گیاه در زادگاه طبیعیاش در سایه درختان گرمسیری، دریافت میکند.
نور مستقیم و زیاد باعث میشود که برگهای گیاه فیتونیا بسوزد، تغییر رنگ دهد و شکننده شود.
نورهای مصنوعی مانند چراغهای فلورسنت میتواند موثر باشد اما گیاه باید در نزدیکترین حالت به چراغ قرار گیرد زیرا نور چراغ فلورسنت به اندازه کافی قوی نیست.
خاک فیتونیا باید حاوی مقدار زیادی مواد ارگانیک باشد تا شبیه به خاک زیستگاه اصلی گیاه باشد. خاکی که مواد ارگانیک زیادی داشته باشد آب را بیشتر در خود نگه میدارد.
خاک فیتونیا نباید هیچگاه بیش از حد خیس بماند زیرا باعث پوسیدگی ریشه میشود. میتوانید با اضافه کردن سنگهای درشتتر تخلیه آب را برای خاک آسانتر کنید.
ساخت یک خاک ترکیبی
یک ترکیب خوب برای گیاه فیتونیا، مقدار مساوی از خاک گلدان، شن درشت، گیاهخاک، و پوده است.
خاک گلدان نقش زهکشی و مواد مغذی را دارد، شن برای زهکشی بهتر است و گیاهخاک، باعث حفظ رطوبت و ساختار خاک میشود و پوده حاوی مواد آلی است و با تجزیه شدن به مرور زمان مواد مغذی بیشتری را آزاد میکند.
این یک ترکیب اجباری نیست، حتی خاک باغچه هم برای این گیاه خوب است البته تا جایی که تخلیه آب به خوبی صورت بگیرد و ساختار خاک بیش از حد رسی یا ماسهای نباشد.

فیتونیا را در محیطی قرار دهید که دمایی بین 18 الی 21 درجه سانتی گراد داشته باشد.
فیتونیا محیطهای سرد را دوست ندارد و باد سرد میتواند به آن آسیب بزند.
دمای بسیار پایین باعث پژمردن گیاه میشود و ممکن است گیاه دیگر شاداب نشود.
گفتیم فیتونیا از کشور پرو میآید پس این گیاه برای شاداب بودن نیاز به رطوبت دارد. یک آشپزخانه یا سرویس بهداشتی نورگیر بهترین محل برای زندگی فیتونیا است
فیتونیا اگر در محیط دلخواهش باشد به سرعت رشد میکند به همین خاطر بهتر است به صورت دورهای این گیاه را هرس کنیم تا همیشه پرپشت و منظم باشد.
گلهای کوچک را جدا کنید، این گلها منابعی که باید صرف رشد برگهای زیبای گیاه شود را مصرف میکنند.
کندن گلها آسیبی به گیاه نمیزند بلکه باعث میشود منابع غذایی به صورت کامل به برگها برسد.

در ادامه روش نگهداری گیاه فیتونیا باید از کوددهی آن بگوییم.
پس از گذشت چند ماه از قرار دادن فیتونیا در گلدان جدیدش میتوان به آن کود داد.
کود گیاهان خانگی با نسبت 5-5-5 NPK و به صورت محلول در آب یا دانهای برای این گیاه مناسب است.
اگر از کود محلول در آب را انتخاب کردید، نصف مقدار ذکر شده بر روی بسته را استفاده کنید. کود را در بین فواصل آبدهی به گیاه بدهید.
کودهای دانهای مواد مغذی را در طول زمان و به آهستگی رها میکنند. از این کود میتوان روی خاک یا در داخل خاک استفاده کرد اما باید توجه کرد که مقدار کمی از این کود کافی است.
فیتونیا را میتوان به راحتی از طریق قلمه زدن ساقه یا برگ، تکثیر کرد.
برای اینکار کافی است ساقه فیتونیا را از گرهاش ببرید و در آب قرار دهید. سپس آن را به محیطی گرم و با نور زیاد منتقل کنید.
همچنین میتوانید به جای ساقه، برگ گیاه را ببرید و در آب قرار دهید. بعد از دو الی هشت هفته میتوانید ریشههای گیاه جدید را ببینید. همچنین میتوانید از هورمونهای ریشهافزایی برای سرعت بخشیدن به این پروسه استفاده کنید.

پیچ خوردن برگها، اتفاقی بسیار شایع در نگهداری از فیتونیاست. اگرچه پیچ خوردگی مشکل بزرگی برای گیاه به شمار نمیآید، اما به هر حال سبب تغییر ظاهر آن میشود.
علت پیچ خوردن برگهای فیتونیا:
میدانیم که ترجیح فیتونیا، هوای گرم، رطوبت بالا، نور درخشان و غیرمستقیم خورشید و در کل محیطی شبیه به جنگلهای بارانی است. پس اگر آن به مشکل خورده است، احتمالا یکی از این سه فاکتور برایش مهیا نیست.
رطوبت
معمولا رایجترین علت پیچ خوردن برگهای فیتونیا، کم بودن رطوبت هواست. هوای اغلب منازل، رطوبتی کمتر از میزان موردنظر فیتونیا دارد. بنابراین برگهایش خشک شده و لولهای میشوند.
نور
همچنین در صورت قرار گرفتن تحت تابش مستقیم خورشید نیز لولهای میشود. اگر میزان نور بیش از حد تحمل فیتونیا باشد، این پیچ خوردگی با سوختن برگها همراه خواهد بود.
آفات
دلیل دیگری نیز هست که کمتر رخ میدهد. گاهی ممکن است حضور آفات سبب این تغییر باشد. آفاتی مانند شتهها و کنه تار عنکبوتی، طی مکیدن رطوبت را از داخل گیاه خارج کرده و درنهایت سبب پژمردگی و پیچ خوردن برگها میشوند.
راه حل این مشکلات
بهترین روش برای برطرف کردن این اتفاق، افزایش رطوبت هوا در اطراف گیاه و کاهش میزان نور مستقیم خورشید است.
کم کردن نور مستقیم دریافتی گیاه بسیار ساده است. فقط کافی است فیتونیا را به محل دیگری ببرید؛ محلی که در آنجا نور کافی خورشید را به طور غیرمستقیم دریافت کند.
افزایش رطوبت نیز با کمک دستگاه مرطوب کننده هوا، سینی آب و سنگریزه و اسپری کردن آب ممکن است.
اصلیترین دلیلی پژمردگی فیتونیا، کم آبی است. در موارد حاد، کم آبی با پژمردگی و شکننده شدن برگها همراه میشود. ریشههای فیتونیا پیوسته به رطوبت نیاز دارند؛ پس اگر واقعا عاشق فیتونیای خود هستید، هرگز نباید آبیاری آن را فراموش کنید باید آب کافی دریافت کند تا بتواند برگهای زیبا و درخشان داشته باشد.
نکاتی برای برطرف کردن این مشکل:
همیشه خاک فیتونیا را مرطوب نگه دارید. هر روز آن را چک کنید و به محض اینکه سطح خاک شروع به خشک شدن کرد، گیاه را آبیاری کنید.
آبیاری باید کامل صورت بگیرد، پس تا زمان خارج شدن آب اضافی از زیر گلدان به این کار ادامه دهید. فراموش نکنید که زیرگلدانی را از هرگونه آب خالی کنید. میزان آب مورد نیاز گیاه شما به اندازه خود گیاه ، اندازه گلدان، میزان رشد و خاک و نور دریافتی آن بستگی دارد. متاسفانه نادیده گرفتن آبیاری فیتونیا در فصل تابستان خیلی ساده است. اما در این فصل به سرعت در حال رشد کردن است، پس هرگز نباید خشکی را تجربه کند.
نکته دیگر این است که آب فیتونیا، باید در دمای محیط باشد تا از وارد آمدن هرگونه شوک به آن جلوگیری شود. آبیاری فیتونیا با آب سرد، ممکن است سبب دردسر برای گیاه شود.
آبیاری
بهطور مرتب با بررسی روزانه خاک، به محض خشک شدن سطح آن
کوددهی
چند ماه پس از کاشت، با کود ۵-۵-۵ محلول در آب با نصف غلظت توصیهشده
خاک و بستر
هر ۱ تا ۲ سال، ترجیحاً در فصل بهار
روش درمان
این بیماری به دلیل آبیاری بیش از حد و تجمع آب در خاک ایجاد میشود. برای درمان باید آبیاری را کاهش داد، گیاه را از گلدان خارج کرد، ریشههای پوسیده را با قیچی تمیز برید و گیاه را در خاک تازه و زهکشدار کشت مجدد کرد.
روش درمان
این مشکل که میتواند ناشی از تغییر ناگهانی دما، نور ناکافی، آبیاری نامناسب یا تنش محیطی باشد باعث ریختن برگها میشود. درمان با شناسایی عامل اصلی و ایجاد شرایط پایدار و مناسب برای گیاه انجام میشود.
Asparagus densiflorus
Ficus lyrata
Zamioculcas zamiifolia
Pachira aquatica
تشخیص بیماری، یادآور آبیاری و مشاوره متخصص — همه در یک اپ رایگان