نعناع

نعناع گیاهیست علفی  دورگ و چندساله که اندامهای هوایی آن تحت تاثیر سرمای زمستان از بین میرود ولی  اندامهای زیر زمینی (ریزومها واستولونها) زنده بوده وفعالیت خفیفی دارند .ضخامت ریشه نعناع  ۳ تا ۴ میلیمتر است و دارای گره های متعدد است که محل رویش ریشه های باریک و درنتیجه تشکیل گیاهان کوچک در اطراف پایه مادری میباشد ریشه نعناع چندان عمیق نیست وبصورت پراکنده در سطح خاک نیز گسترش می یابد. نعناع دارای ساقه چهارگوش  بوده وبه واسطه وجود آنتوسیانین ها به رنگ بنفش است وطول متفاوت داشته و بسته به شرایط اقلیمی بین ۳۰ تا ۱۰۰سانتیمتر است و قسمتهای فوقانی آن از انشعابهای زیادی برخوردار است .برگها دراین گیاه بلند و بطول ۳ تا ۹سانتی متر و عرض۱ تا ۳ سانتیمتر است شکل یرگها بیضی و پهن و کناره ها دندانه دار و به رنگ سبز تیره میباشند. رگبرگها به رنگ آبی و در پهنک برگ دارای انشعابات متعدد هستند . گلهای نعناع بنفش رنگ بوده و به صورت خوشه های مجتمع روی چرخه هایی دیده میشوند عمرشان کوتاه بوده و مدت کوتاهی پس از ظهور از گیاه جدا میشوند . میوه نعناع کپسولی کوچک و به رنگ قرمز تیره است. به دلیل وجود اسانس در اندامهای رویشی،گیاه از بوی مطبوع و مزه ای خنک و تند برخوردار است. اسانس ابتدا در اندامهای رویشی از همان اوایل رشد گیاه ساخته شده و با رشد گیاه سرعت سنتز آن افزایش یافته و در حفره های زیر کوتیکول ساخته و ذخیره میگردد . دوره رویشی نعناع از رویش تا گلدهی ۸۰تا۱۰۰روزاست.

شرایط پرورش و کاشت نعناع در گلدان :

خاک مناسب نعناع :

خاک مناسب برای کاشت نعناع شامل مخلوطی از پیت ماس یا کوکوپیت همراه با پرلیت یا ماسه است، همچنین ترکیبی از کمپوست و خاک باغچه را نیز می‌توان برای کاشت نعناع در گلدان استفاده کرد.

آبیاری نعناع :

برای رشد بهتر نعناع لازم است خاک گلدان همواره مرطوب و نه خیس باشد. بنابراین ابتدا از زهکش گلدان مطمئن باشید و دما بسته به دمای محیط گیاه را روزانه دو بار به مقدار کم آبیاری کنید.

کود دهی نعناع :

بهتر است از دادن کود به سبزی‌ها خودداری کنید چون باعث تغییر طعم گیاه می‌شوید با این‌حال اگر مشاهده کردید که گیاهتان کمبود تغذیه دارد و به‌خوبی رشد نمی‌کند مقداری کود مایع به آن بدهید.

دمای مناسب نعناع :

بهترین دما برای رشد نعناع ۱۸ تا ۲۱ درجه سانتی‌گراد است بنابراین از قرار دادن گلدان نعناع در برابر باد سرد مانند کولر و یا در کنار بخاری خودداری کنید.

نور مورد نیاز نعناع :

سبزی نعناع به نور کافی برای رشد نیاز دارد و لازم است روزانه حداقل ۳ تا ۴ ساعت آفتاب مستقیم ببیند. مکانی را برای گذاشتن گلدان نعناع خود انتخاب کنید که علاوه بر داشتن آفتاب مستقیم در چند ساعت از روز، گردش هوای خوبی هم داشته باشد. بهترین مکان برای نگهداری گلدان نعناع نزدیک پنجره جنوبی یا در بالکن است.

هرس نعناع :

مدتی بعد از کاشت نعناع در گلدان لازم است، به‌ طور مرتب سرشاخه‌ های گیاه را هرس کنید تا رشد جوانه‌های جانبی بیشتر و درنتیجه بوته‌های نعناع پرپشت‌تر شوند.



زمان  و نحوه کاشت نعناع :

زمان کاشت در دو فصل بهار و پائیز انجام میشود لیکن کشت بهاره به کشت پائیزه ترجیح داده میشود. بهترین زمان کاشت در بهار اواخر اردیبهشت و اوایل خرداد است. فاصله ردیفهای کاشت ازهم ۵۰ تا ۶۰سانتیمتر عمق کاشت ۱۰ تا ۱۲سانتیمتر انتخاب میشود. در اواخر بهار زمان مناسبی برای تکثیر نعناع از طریق قلمه های ساقه است و در این روش فاصله ردیفها از یکدیگر بین ۵۰ تا ۷۰ سانتیمتر مناسب است. همچنین  زمان یاد شده برای جدا سازی پاجوشها نیز مناسب است . نهایتاً فاصله دو بوته ازهم روی ردیفها باید به ۲۰ تا ۳۰سانتیمتر برسد پس از کاشت بلافاصله زمین باید آبیاری گردد.



برداشت نعناع :

نعناع در سال ۲ تا ۳ بار برداشت میشود  و روش برداشت ارتباط نزدیک با نحوه استفاده از اندامهای برداشت شده دارد . بعبارتی بستگی به این دارد که گیاه را باهدف سبزی یا تهیه اسانس برداشت نمائیم . برای تهیه اسانس  برداشت درمرحله گلدهی  صورت میگیرد و برای استفاده بعنوان سبزی قبل از گلدهی و از اندامهای جوان و شاداب استفاده میشود . برداشت ممکن است بسته به سطح زیر کشت بصورت دستی یا ماشین انجام شود درهرصورت گیاهان بایستی از ارتفاع ۴ تا ۵ سانتیمتری بریده شوند و مدتی بر روی زمین باقیمانده تا رطوبت اندامهای برداشت شده به حدود ۴۰درصد کاهش یابد. این کار هم باعث کاهش حجم وهم تسریع در حمل ونقل گیاه میشود. در بیشتر نقاط دنیا نعناع بدین صورت برداشت میشود اما اخیراً در روش جدید بلافاصله پس از برداشت گیاهان داخل جعبه های مخصوص گذاشته شده و به خشک کن ها هدایت میشوند و خشک  میگردند. اکثر محققان براین عقیده هستند که برداشت نباید قبل از خرداد انجام شود زیرا دراین مرحله  اسانس های استخراجی کیفیت چندانی نداشته وبیشترین اسانس منتون است. بهترین زمان  دراولین برداشت اول تا ۲۵ تیرماه و دومین برداشت آخرمرداد تا ۱۵مهرماه و سومین برداشت تا ۱۵ آذرماه است دراین صورت سالانه ۵۵ تا ۶۰ کیلوگرم اسانس از هر هکتار زمین بدست می آید .متوسط عملکرد سالانه وزن تر محصول ۱۲ تا ۲۰ تن درهکتار است مقدار اسانس تولیدی ۲ تا ۴ کیلوگرم به ازای هرتن محصول است.



روش کاشت نعناع در گلدان

کاشت نعناع در منزل را می‌توانید به روش‌های زیر انجام دهید :

قلمه زدن نعناع

درصورتی‌که سبزی نعناع دارای ساقه‌ای قوی، شاداب و سالم باشد می‌توانید آن را به‌عنوان قلمه انتخاب کرده و در گلدان بکارید. به این منظور:

1. ابتدا در حدود ۱۰ سانتیمتر از قوی‌ترین ساقه نعناع را در محلی پایین برگهای جفتی گیاه با استفاده از چاقوی تیز یا قیچی تمیز جدا کنید. بهتر است محل بریدگی به‌صورت اریب باشد و از له‌شدگی ساقه پرهیز کنید.

2. برگهای پایینی ساقه را جدا کنید و تنها سه برگ ‌بر روی ساقه بماند. این کار باعث می‌شود تا انرژی گیاه صرف ریشه‌دار شدن سریع‌تر قلمه شود.

3. قلمه نعناع را داخل لیوان آب قرار دهید به طوری که تمام قسمت ساقه بدن برگ گیاه داخل آب قرار گیرد.

4. ظرف حاوی قلمه را در محلی گرم و دور از تابش مستقیم نور خورشید قرار دهید.

5. هر زمان آب ظرف کم شده بود به آن آب اضافه کنید.

6. قلمه نعناع در مدتی کمتر از دو هفته ریشه‌دار خواهد شد و شما می‌توانید آن را به گلدان انتقال دهید.

7. گلدان کوچکی را انتخاب و آن را با خاک‌برگ و ماسه پرکنید. درون خاک را سوراخی به عمق ۳ سانتیمتر ایجاد کنید و قلمه جوان را داخل آن بکارید.مراقب باشید تا ریشه‌های نازک نعنا آسیب نبیند. به آرامی اطراف ساقه را با خاک پرکرده و فشار دهید.

8. بعد از انتقال گیاه را آبیاری کنید و گلدان را به محل با نور بیشتر انتقال دهید.

9. بعد از مدت کوتاهی اولین برگهای نعناع شما سبز خواهند شد.

10. زمانی که می‌خواهید برگهای نعنا خود را برداشت کنید، بهتر است از بالا این کار را انجام دهید تا برگهای بیشتری در اطراف آن رشد کند.

کاشت بذر نعناع

اگرچه تکثیر نعناع از طریق بذر چندان رایج نیست ولی شیوه کاشت آن در گلدان همانند کاشت ریحان و کاشت سبزی‌خوردن در گلدان است. به این منظور:

• تعدادی بذر نعناع را روی خاک گلدان بپاشید و روی آن را با لایه‌ای نازک از خاک بپوشانید.

• تا زمان جوانه‌زنی دانه‌های نعناع همواره خاک را مرطوب نگه‌دارید.

• بعد از جوانه‌زنی، گیاهان کوچک نعناع را به فاصله ۳۰ سانتی‌متر از هم تنک کنید.

• نعناع می‌تواند به‌سرعت رشد کرده و گسترش پیدا کند. همچنین جالب است بدانید نعناع به‌وسیله ریشه‌های زیرزمینی خود می‌تواند گیاهان جدیدی ایجاد کند. بنابراین بعد از کاشت نعناع در گلدان از ریشه‌های جدید نیز می‌تواند ساقه‌های تازه نعنا سبز شود.