دم عقربی

گل دم عقربی یا کارپوبروتوس

در این قسمت قصد داریم شما را با یکی دیگر از گیاهان زیبا و قابل پرورش در منزل و فضای بیرون آشنا کنیم. گیاهی مقاوم و چند ساله که رشد آن به صورت مسطح است. نام این گیاه زیبا دُم عقربی یا کارپوبروتوس است. گل ه-ای این گیاه زیبا هستند و صبح ها باز و شب ها بسته می شوند. این گیاه از جمله گیاهان کم توقع و مقاوم در برابر تغییرات محیطی به شمار می رود و روش نگهداری ساده ای دارد. به گونه ای که اگر شما در باغبانی تجربه زیادی هم ندارید می توانید این گیاه را با رعایت چند نکته خاص به خوبی در منزل پرورش دهید و از زیبایی آن لذت ببرید.

در این مقاله شما را با نحوه نگهداری و پروروش این گیاه زیبا در منزل آشنا خواهیم کرد. ابتدا در قسمت بعید نیاز های محیطی این گیاه را بررسی می کنیم سپس در قسمت بعدی به معرفی روش های نگهداری و پرورش آن در منزل می پردازیم. در انتهای مقاله روش تکثیر آن را بررسی خواهیم کرد. اگر علاقمند به داشتن این گیاه زیبا در منزل هستید با گیاهبان همراه باشید.



گیاه دُم عقربی یا کارپوبروتوس با نام علمی CARPOBROTUS EDULIS و نام انگلیسی CARPOBROTUS از جمله گیاهان بسیار زیبا و مناسب برای پرورش در منزل است که می توان با فراهم کردن شرایط محیطی مناسب آن را در فضای بیرون نیز پرورش داد. این گیاه از خانواده AIZOACEAE بوده و بومی آفریقای جنوبی است. دُم عقربی از جمله گیاهان چند ساله به شمار می رود و در برابر شرایط محیطی مقاوم است.

فصل گلدهی این گیاه هر سال در فصل های بهار و زمستان است. گل ها در این هنگام هر روز صبح باز می شوند و شب ها نیز بسته می شوند. دم عقربی از جمله گیاهان میوه دار به شمار می رود که دارای میوه هایی زرد رنگ و معطر است. به این دلیل که این گیاه تا ارتفاع 30 سانتی متری رشد می کند می توان از آن برای نگهداری در سبد های زینتی آویز نیز استفاده کرد.

تا کنون 30 گونه مختلف از این گیاه شناخته شده است و از لحاظ ظاهری بسیار شبیه به ناز یخی است. این گیاه دارای مصارف دارویی است و از آن به عنوان گیاهی پوششی و مناسب برای تزیین فضاها استفاده می شود. میوه آن نیز مصرفی خوراکی دارد. در ادامه شما را با نحوه نگهداری و پرورش این گیاه زیبا در منزل آشنا خواهیم کرد.

خاک مناسب برای نگهداری گل دم عقربی

همانگونه که در قسمت قبل گفتیم این گیاه از جمله گیاهان کم توقع است که می تواند به سادگی در انواع خاک ها رشد کند اما به عنوان تعریفی مناسب برای خاک هایی که برای کاشت گیاهان از آن ها استفاده می کنیم می توان گفت خاک را می توان از مهمترین عوامل موثر بر رشد گیاه معرفی کرد. خاک ها با توجه به نوع بافتی که دارند به دو دسته خاک های سبک و سنگین طبقه بندی می شوند.

به عنوان تعریفی خلاصه از خاک های سنگین و سبک می توان گفت خاک سبک به انواعی از ترکیب خاک ها گفته می شود که با توجه به مواد ترکیبی برای ساخت آن ها دارای ساختاری درشت تر ، تهویه بهتر و البته از همه مهم تر میزان نفوذپذیری آب بالا تری هستند. از طرف دیگر خاک های سنگین دارای بافتی فشرده تر و ترکیباتی ریزتر و میزان نفودپذیری آب کمتری هستند و می توانند به مدت طولانی تری آب را درون خود نگه دارند.

آب از میان خاک های سنگین به علت دارا بودن بافت فشرده تر آن ها به سختی عبور می کند. گیاهان مختلف با توجه به ساختار خود به خاک های مختلفی نیاز دارند. در مورد خاک مناسب برای پرورش این گیاه می توان گفت باید برای گیاه زهکشی مناسبی فراهم کنید تا آب به خوبی از کف گلدان عبور کرده و به دلیل انباشته شدن کف گلدان سبب پوسیدگی ریشه های گیاه نشود. در واقع باید از خاک های سبک برای کاشت این گیاه استفاده کرد. این گیاه علاقه ای به خاک های اسیدی ندارد و بهترین ترکیب برای کاشت آن می تواند خاک برگ + شن و یا خاک برگ + کوکوپیت + پرلایت باشد.

آبیاری مناسب برای نگهداری گیاه دم عقربی

آبیاری از مهمترین عوامل موثر بر رشد هر گیاهی است. هرچند گیاه نسبت به خشکی مقاوم باشد نیز باید میزان آبیاری متوسطی را داشته باشد تا بتواند به خوبی رشد کند. میزان آبیاری هر گیاه و تعداد دفعات آبیاری به توجه به ساختار گیاه و شرایط اقلیمی تعیین می شود.

برخی از گیاهان برای رشد خود به غرقاب شدن نیاز دارند و باید خاک آن ها همواره مرطوب باشد اما برخی دیگر به میزان آبیاری کمی نیاز دارند. آبیاری نقش موثری در رشد مناسب و سلامت گیاه دارد که باید طبق دستور برای هر گیاهی رعایت شود تا به گیاه آسیبی نرسد.

در مورد آبیاری این گیاه می توان گفت میزان آبیاری و تعداد دفعات آن در فصل های مختلف با یکدیگر متفاوت است به عنوان مثال در بهار و تابستان به دلیل افزایش دمای هوا نیاز گیاه به آبیاری بیشتر است و در پاییز و زمستان گیاه به آب کمتری نیاز دارد. این گیاه به دلیل داشتن برگ هایی آبدار و ساقه هایی گوشتی می تواند به خوبی آب را در خود ذخیره کند و در برابر کم آبی مقاوم است.

اگر بیش از اندازه در برابر خشکسالی یا کم آبی قرار گیرد برگ ها و ساقه های این گیاه حالت گوشتی خود را از دست می دهند. برای آبیاری این گیاه باید به این روش عمل کنید که به صورت مداوم سطح خاک گلدان را بررسی کنید و اگر حدود 2 سانتی متر از سطح خاک گلدان خشک شده بود گیاه را آبیاری نمایید در غیر این صورت آبیاری بیش از اندازه می تواند موجب پوسیدگی ریشه های گیاه به دلیل انباشته شدن آب کف گلدان و بین ریشه های گیاه شود.

غبار پاشی را در فصل های پاییز و زمستان کاهش دهید.

دمای مناسب برای پرورش گل دم عقربی

دما هم از فاکتورهای مهم در رشد گیاهان است. محدوده دمایی مناسب برای رشد گیاهان با توجه به ساختار درونی گیاه و شرایط اقلیمی که گیاه در آن زندگی می کند متفاوت است. برخی از گیاهان نسبت به افزایش یا کاهش دما مقاوم هستند اما برخی دیگر نسبت به تغییرات دمایی از خود واکنش نشان می دهند و صدمه می بینند. در محدوده دمایی تعیین شده گیاهان رشد بهتری دارند و باید شرایط مناسب دمایی را برای گیاهان نتظیم کرد. در مورد دمای مناسب برای این گیاه می توان گفت مینیمم دمایی که می تواند تحمل کند تا 7- درجه سانتی گراد است و در دماهای کمتر از این دما برگ های آن تیره شده و می ریزند.

در واقع دماهای پایین سبب یخ زدگی گیاه می شود. معمولا گفته می شود گیاه را در دماهای کمتر از 2- درجه سانتی گراد قرار ندهید. در این حالت باید گیاه را به فضای داخل منتقل کنید تا از سرما زدگی گیاه جلوگیری شود. ماکزیمم دمایی که گیاه می تواند تحمل کند 30 درجه سانتی گراد است. افزایش بیش از اندازه دمای هوا نیز می تواند سبب سوختن و ریزش برگ های گیاه شود.

نور مناسب برای پرورش گیاه دم عقربی

نور نیز از مهمترین عواملی است که تاثیر بسزایی در رشد گیاهان مختلف دارد و نمی توان تاثیر آن را نادیده گرفت. محدوده نوری مناسب برای گیاهان مختلف با یکدیگر متفاوت است. در این محدوده نوری گیاهان رشد بهتری دارند. مثلا برخی از گیاهان برای رشد مناسب خود به نور کامل و مستقیم خورشید نیاز دارند و در صورتی که این میزان نور را دریافت نکنند نمی توانند رشد مناسبی داشته باشند.

برخی دیگر از گیاهان فقط نور غیر مستقیم خورشید را برای رشد خود ترجیح می دهند و برخی دیگر از گیاهان سایه پسند هستند. در مورد میزان نور مناسب برای رشد این گیاه می توان گفت به روزانه حداقل 8 ساعت نور مستقیم خورشید نیاز دارد تا بتواند رشد مناسبی داشته باشد. اگر نور دریافتی توسط گیاه کافی نباشد برگ های گیاه کمرنگ می شود و در نتیجه گلدهی گیاه متوقف می شود.



نحوه تکثیر دم عقربی

روش های متفاوتی برای تکثیر این گیاه وجود دارد که از جمله آن ها می توان به کاشت بذر و قلمه زدن گیاه اشاره کرد. بهترین روش برای تکثیر این گیاه قلمه زدن گیاه است. بهترین زمان برای قلمه زدن گیاه هر سال در فصل بهار است. برای این کار باید به این صورت عمل کنید که با استفاده از یک قیچی باغبانی که قبلا آن را ضد عفونی کرده اید قلمه هایی را به طول تقریبا 10 تا 15 سانتی متر از نوک ساقه های گیاه جدا کنید. دقت داشته باشید که باید قلمه های گیاه را به صورت اُریب برش بزنید.

باید برگ های انتهایی قلمه را از گیاه حذف کنید و فقط دو یا سه برگ بالای قلمه ها را باقی بگذارید زیرا در غیر این صورت سرعت ریشه زایی قلمه های گیاه کاهش می یابد. پس از برش دادن قلمه های گیاه بهتر است برای اینکه سرعت ریشه زایی قلمه ها افزایش یابد آن ها را ابتدا در هورمون ریشه زایی فرو ببرید و سپس در گلدان هایی مناسب بکارید. می توانید بدون فرو بردن قلمه های گیاه در هورمون ریشه زایی هم قلمه های گیاه را در گلدان بکارید اما در این صورت سرعت ریشه زایی قلمه های گیاه در مقایسه با استفاده از هورمون ریشه زایی کمتر می شود.

می توانید هر 5 یا 7 قلمه را در یک گلدان بکارید. بهترین ترکیبی که می توانید قلمه ها را در آن بکارید ترکیبی از ماسه، خاک و خاکبرگ و یا شن و پرلایت است. برای آن ها رطوبت مناسب را ایجاد نمایید. برای تامین رطوبت مناسب برای رشد گیاه بهتر است روی سطح گلدان ها را با نایلونی شفاف بپوشانید و برای اینکه تهویه مناسب برای قلمه های گیاه فراهم شود می توانید روی سطح نایلون را سوراخ های کوچکی ایجاد کنید.

برای قلمه ها باید خاکی را فراهم کنید که مرطوب باشد برای این کار پس از کاشت باید با استفاده از اسپری گلدان ها را آبیاری نمایید. قلمه ها را برای اینکه بتوانند سریع تر رشد کنند باید در دمای مناسب و نور خورشید غیر مستقیم قرار دهید. نور مستقیم خورشید می تواند سبب صدمه دیدن قلمه های گیاه شود. باید برای رشد قلمه های گیاه آن ها را در دمای 21 درجه سانتی گراد قرار دهید. بعد از اینکه شرایط مورد نیاز را برای رشد گیاه فراهم کردید حدود دو هفته زمان نیاز است تا قلمه های گیاه بتوانند ریشه زایی داشته باشند.

پس از ریشه زایی قلمه ها باید نایلون را از روی سطح گلدان بردارید و با استفاده از کود های مناسب گیاه را تغذیه نمایید. پس از گذشت چهار تا پنج ماه از زمان ریشه زایی قلمه ها می توانید گلدانی را که قلمه های گیاه در آن قرار دارند عوض کنید و قلمه های گیاه را در گلدان جدیدی بکارید.